Valt de aardlekschakelaar uit, dan zitten alle groepen erachter tegelijk zonder stroom. Dat is geen storing van het net maar een beveiliging die haar werk doet: ergens loopt stroom weg langs een weg waar hij niet hoort, bijvoorbeeld door een kapot apparaat. Met alleen de schakelaars en de stekkers spoor je zo’n apparaat vaak zelf op. Lukt dat niet, dan zit het probleem waarschijnlijk in de vaste installatie, en dan is het werk voor een installateur.
Wat je doet als de aardlekschakelaar uitvalt
EnergieVeilig raadt aan eerst te kijken wat er precies uit is: het hele huis, één groep of de aardlekschakelaar met de groepen erachter. Is het de aardlekschakelaar, schakel dan de groepen erachter uit, haal de stekkers van de apparaten uit het stopcontact, zet de aardlekschakelaar en de groepen weer aan en schakel de apparaten een voor een in. Slaat de aardlekschakelaar weer af bij een bepaald apparaat, dan heb je het kapotte apparaat gevonden.
Fabrikant ABB beschrijft een andere volgorde, handig als er veel apparaten achter zitten: zet de aardlekschakelaar weer aan terwijl de groepen erachter uit staan, en schakel daarna de groepen een voor een in. Bij de groep met het probleem schakelt de aardlekschakelaar opnieuw uit. Haal dan de stekkers van de apparaten op die groep eruit en probeer die groep nog eens. Slaat hij nog steeds af, laat de groep dan controleren door een erkend installateur.
Werk zelf alleen met de schakelaars en de stekkers. Meten of iets losschroeven in de meterkast is werk voor een erkend elektrotechnisch installateur.
Waarom valt de aardlekschakelaar uit en de groep niet?
Omdat ze op iets anders reageren. Een installatieautomaat beveiligt een groep tegen overbelasting en kortsluiting. Een aardlekschakelaar vergelijkt de stroom die de installatie in gaat met de stroom die terugkomt en schakelt af bij een verschil, de lekstroom. Te veel stroom als zodanig merkt hij niet op. Valt alleen de aardlekschakelaar uit, dan lekt er dus stroom weg; dat is geen overbelasting. Bij een aardsluiting, als stroom via de aarde wegloopt, kan de aardlekschakelaar afslaan of de stop doorslaan. Valt juist één groep uit, lees dan kortsluiting in huis.
Oorzaken van een uitvallende aardlekschakelaar
| Wat je merkt | Mogelijke oorzaak | Wat je doet |
|---|---|---|
| Valt uit zodra een bepaald apparaat aangaat | Lekstroom in dat apparaat, bijvoorbeeld door een defect of vocht | Apparaat niet meer gebruiken; laten repareren of vervangen |
| Valt uit na onweer | Blikseminslag | Terugzetten; valt hij direct weer uit, de oorzaak zoeken of een installateur bellen |
| Valt uit in een vochtige ruimte of als het nat is | Vocht dat een geleidende verbinding maakt (aardsluiting) | Een installateur laten zoeken waar het vocht zit |
| Valt steeds uit, geen apparaat aanwijsbaar | Een fout in de vaste installatie, of te veel lekstroom bij elkaar op één aardlekschakelaar | Een erkend installateur laten controleren |
| Lukt inschakelen niet meer, of schakelt niet uit bij de testknop | De aardlekschakelaar zelf kan defect zijn | Een erkend installateur laten controleren en zo nodig vervangen |
Een kapot apparaat
De stroom kan weglekken in een apparaat. Lekstroom ontstaat bijvoorbeeld door waterschade, een defect apparaat of menselijk contact. Je vindt het met de aanpak hierboven. Gebruik zo’n apparaat niet meer tot het is gerepareerd of vervangen. Apparaten waar water doorheen stroomt, zoals de wasmachine en de vaatwasser, kun je beter regelmatig laten inspecteren, omdat vocht een geleidende verbinding kan maken.
Vocht en regen
Vocht geleidt stroom goed. In de badkamer, keuken, garage, kelder en schuur moet je daarom extra opletten. Valt de aardlekschakelaar vooral uit als het regent, dan kan een aansluiting buiten of in een schuur de oorzaak zijn. Laat zo’n punt door een installateur controleren in plaats van het zelf open te maken.
Blikseminslag
Ook door blikseminslag, in of bij je eigen huis of verderop in het net, kan de aardlekschakelaar uitschakelen. Meestal kun je hem dan zonder problemen terugzetten. Valt hij direct weer uit, dan is er een andere oorzaak: de aardlekschakelaar kan door de inslag defect zijn geraakt, of er is ergens in huis een apparaat defect.
Hij valt steeds uit, maar niets is kapot
Ook bij normale werking loopt er wat lekstroom naar aarde. Zitten er veel apparaten achter één aardlekschakelaar, dan kan de optelsom hem laten afslaan zonder dat er iets kapot is. Daarom moet een installateur volgens NEN 1010:2020 de groepen zo verdelen dat de verwachte lekstroom hooguit 0,3 keer de aanspreekstroom is, bij een aardlekschakelaar van 30 milliampère dus 9 milliampère. Bij een warmtepomp met een inverter speelt nog iets anders: Daikin schrijft voor zijn Altherma 3 R W een aardlekbeveiliging voor die bestand is tegen hoogfrequente ruis van de inverter, zodat hij niet onnodig afslaat. Valt de aardlekschakelaar steeds op een vast moment uit, bijvoorbeeld ’s nachts, let dan op welk apparaat op dat moment aanslaat en vertel dat de installateur.
Elektricien of netbeheerder?
Een uitvallende aardlekschakelaar is een probleem in je eigen installatie, dus bel een erkend installateur. De netbeheerder gaat over de aansluiting en de meter; Liander kan een storing door een apparaat in huis niet verhelpen, omdat het probleem voorbij de elektriciteitsmeter zit. Laat je toch een monteur van de netbeheerder komen, dan kan dat geld kosten. Wat een elektricien per uur rekent, lees je bij kosten elektricien per uur.
Veelgestelde vragen
Mag ik de aardlekschakelaar gewoon weer omhoog zetten?
Ja, een uitgeschakelde aardlekschakelaar terugzetten noemen de netbeheerders veilig. Valt hij direct weer uit, blijf hem dan niet terugzetten, maar zoek de oorzaak met de stappen hierboven. Wat er verder in de meterkast zelf mag, lees je bij de meterkast.
Kan een aardlekschakelaar kapot gaan?
Ja, bijvoorbeeld door blikseminslag. Lukt in- of uitschakelen niet meer, ook niet bij de test, laat hem dan door een erkend installateur vervangen, adviseert ABB. Valt hij uit terwijl alle stekkers eruit zijn, dan hoeft de schakelaar niet kapot te zijn: de fout kan ook in de vaste installatie van een groep zitten. Wat vervangen kost, lees je bij aardlekschakelaar vervangen.
Is het gevaarlijk als de aardlekschakelaar uitvalt?
Het uitvallen zelf is juist de beveiliging: hij schakelt af zodat elektrische schokken en brand kunnen worden voorkomen. Gevaarlijk wordt het als je de oorzaak negeert, bijvoorbeeld door een apparaat dat lekt te blijven gebruiken. Blijft hij uitvallen zonder duidelijke oorzaak, laat dan een erkend installateur kijken.
De aardlekschakelaar staat aan, maar ik heb geen stroom. Hoe kan dat?
Dan ligt de oorzaak ergens anders. Kijk of er een groep uit staat. Heb je in het hele huis geen stroom, vraag dan de buren of zij wel stroom hebben. Is het display van je meter leeg terwijl de buren stroom hebben, dan is de hoofdzekering waarschijnlijk doorgeslagen; die vervangt de netbeheerder, en je belt daarvoor het gratis nummer 0800-9009, net als bij een storing in de straat. Een hoofdautomaat onder de meter kun je zelf weer inschakelen, nadat je de apparaten die tegelijk aan stonden hebt uitgezet.
Kan een aardlekschakelaar uitvallen door overbelasting?
Niet door overbelasting als zodanig: dan schakelt de automaat van de groep uit. Een aardlekschakelaar reageert op stroom die weglekt. Valt alleen de aardlekschakelaar uit, dan is weglekkende stroom de eerste verdachte, bijvoorbeeld via een kapot apparaat of door vocht. Ook blikseminslag of een defecte aardlekschakelaar kan de oorzaak zijn.