Valt de stroom in een deel van je huis ineens weg, dan heeft de beveiliging in je meterkast meestal een groep uitgeschakeld door kortsluiting of overbelasting. Dat is de beveiliging die haar werk doet. Met alleen de schakelaars en de stekkers ontdek je vaak zelf of een apparaat de oorzaak is. Lukt dat niet, dan zit het probleem waarschijnlijk in de vaste installatie en bel je een erkend installateur. Ruik je een brandlucht of voelt de meter warm aan, dan bel je meteen de storingsdienst.
Wat is kortsluiting?
Kortsluiting ontstaat wanneer elektrische draden tegen elkaar aankomen. Dat kan gebeuren als een apparaat of kabel beschadigd is. De stroom neemt dan een kortere weg, de stroomsterkte wordt zeer groot en de draden worden te warm. Daarom schakelt de stop of automaat in de meterkast direct de elektriciteit uit.
Technisch gaat het om een verbinding tussen fase en nul of tussen fase en aarde. Is de beveiliging niet afgestemd op de bedrading, dan ontstaat er veel warmte en kan er brand ontstaan.
Brand door elektriciteit begint niet altijd met kortsluiting. Het kan ook beginnen bij verbindingen die niet goed vastzitten, zoals schroeven die niet stevig zijn aangedraaid of klemmen die door veroudering hun veerkracht verliezen. De overgangsweerstand in zo’n verbinding geeft warmte, en daarmee brandrisico.
Kortsluiting, overbelasting of aardlek?
In de meterkast zie je alleen dat er iets is uitgeschakeld. Bij overbelasting staan er te veel apparaten tegelijk aan, vooral grootverbruikers zoals een wasmachine, wasdroger, vaatwasser of elektrische kachel. Ook dan onderbreekt de automaat de stroom, omdat de draden anders te warm worden. Lukt terugzetten niet meteen, laat de automaat dan 10 tot 15 minuten afkoelen. Hoeveel er op een groep past, lees je bij hoeveel watt per groep.
Slaat de aardlekschakelaar af, dan is er iets anders aan de hand. Die vergelijkt de stroom die je installatie in gaat met de stroom die terugkomt. Lekt er stroom weg, bijvoorbeeld door een beschadigde draad, contact met water of iemand die iets aanraakt dat onder spanning staat, dan schakelt hij uit. Een kortsluiting tussen fase en aarde kan dus ook de aardlekschakelaar laten afslaan; wat je dan doet, lees je bij aardlekschakelaar valt uit.
| Wat je ziet | Wat het meestal betekent | Wat je doet |
|---|---|---|
| Eén groep staat uit | Overbelasting of kortsluiting op die groep | Groep terugzetten; valt hij direct terug, stekkers eruit en een voor een terug |
| De aardlekschakelaar staat uit | Er lekt stroom weg, bijvoorbeeld via een kapot apparaat | Groepen eronder uit, stekkers eruit, alles weer in en apparaten een voor een terug |
| Een stop is doorgeslagen | Te veel stroom: het draadje in de stop is gesmolten | Oorzaak wegnemen en een nieuwe stop met de juiste waarde plaatsen |
| Hele huis zonder stroom, buren wel, display van de meter leeg | De hoofdzekering is stuk | Zware apparaten uit en hoofdautomaat zelf terugzetten; bij een smeltzekering 0800-9009 bellen |
| Geen enkel apparaat blijkt de oorzaak | Mogelijk een fout in de vaste installatie | Groep uit laten en een erkend installateur laten controleren |
| Brandlucht, warme meter of vonken bij de meters | Gevaarlijke situatie | Direct 0800-9009 bellen; bij brand 112 |
Kortsluiting: wat doe je?
Kijk eerst welke schakelaar in de meterkast naar beneden staat. Het is veilig om alle schakelaars in dezelfde stand te zetten en ze stevig om te drukken. Blijft alles aan, zet dan niet meteen alle zware apparaten tegelijk weer aan, anders kan de groep door overbelasting opnieuw afslaan.
Valt de schakelaar direct terug, dan maakt mogelijk een apparaat kortsluiting. Schakel de groep uit, haal de stekkers van alle apparaten op die groep uit het stopcontact, zet de groep weer aan en steek de stekkers een voor een terug. Slaat de groep af bij een bepaalde stekker, dan heb je het apparaat gevonden. Een groepenoverzicht in de meterkast helpt daarbij.
Heb je nog een stoppenkast, dan is er een stop doorgeslagen: het draadje erin is gesmolten. Repareren kan niet, je plaatst een nieuwe stop. Leg altijd reservestoppen en een zaklamp in de meterkast. Let op de waarde van de stop: zekeringen met een verkeerde waarde noemen installateurs in een rapport van het NIPV als brandrisico. Weet je niet welke waarde hoort, vraag het een erkend installateur. Wanneer een stoppenkast aan vervanging toe is, lees je bij groepenkast vervangen.
Geeft geen enkel apparaat een probleem en is er ook geen overbelasting, laat dan een erkend installateur de installatie controleren. Zit de kortsluiting in de bedrading van je huis, dan zoekt de installateur waar die vandaan komt en vervangt hij zo nodig de bedrading. Ga zelf niet meten of schroeven: werk in de meterkast en aan de rest van de installatie hoort bij een erkend elektrotechnisch installateur. Wat dat kost, lees je bij kosten elektricien per uur.
Als een apparaat kortsluiting maakt
Slaat de groep af zodra je de vaatwasser, oven of wasmachine weer aansluit, dan is dat apparaat mogelijk defect. Gebruik het niet meer tot het is gerepareerd of vervangen. Neem het serieus: kortsluiting in apparaten als vaatwassers, wasmachines en wasdrogers is een belangrijke oorzaak van woningbranden. De netbeheerders raden daarom aan thuis te blijven als zo’n apparaat draait.
Slaat bij zo’n apparaat juist de aardlekschakelaar af, dan zoek je op dezelfde manier. Valt hij opnieuw uit zodra een bepaald apparaat weer aangaat, dan is dat het kapotte apparaat. Blijft hij uitvallen terwijl er niets is aangesloten, laat dan een erkend installateur kijken; ook de schakelaar zelf kan defect zijn.
Kortsluiting in een stopcontact
Slaat een groep ook af als er niets meer op die groep is aangesloten, of ruik je een brandlucht bij een stopcontact, dan zit het probleem waarschijnlijk in de vaste installatie. Gebruik dat stopcontact niet meer, laat de groep uit en laat een erkend installateur kijken. Een stopcontact of de bedrading erachter vervangen is werk aan de installatie, net als werk in de meterkast. Wat daarbij komt kijken, lees je bij geaard stopcontact.
Wanneer bel je de netbeheerder of 112?
Heeft je hele huis geen stroom, hebben je buren wel stroom en geeft het display van je meter niets meer aan, dan is de hoofdzekering stuk en bel je het gratis storingsnummer 0800-9009. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij overbelasting of kortsluiting in je eigen installatie. Heb je een hoofdautomaat, een zichtbare schakelaar direct onder de meter, dan zet je die zelf weer aan. Zet wel eerst de apparaten uit die tegelijk aanstonden. Een smeltzekering, die in een gesloten kast onder de meter zit, vervangt de netbeheerder.
Ruik je een brandlucht in de meterkast, voelt de meter warm aan of zie je vonken of vlammen bij de meters, bel dan direct 0800-9009. Bij een warme meter zet je meteen je eigen installatie uit met de aardlekschakelaar of hoofdschakelaar. Is er brand, ga dan naar buiten, sluit de deuren achter je en bel 112 zodra je veilig bent. Je hebt vaak maar drie minuten om veilig buiten te komen.
Een beginnende brand kun je volgens de brandweer vaak zelf blussen, maar alleen als je zonder gevaar weg kunt komen. Gebruik bij brand in een elektrisch apparaat nooit water maar een brandblusser, bijvoorbeeld een kooldioxideblusser. Let dan op verstikkingsgevaar in een kleine ruimte en houd de blusser aan het handvat vast, want de koker wordt zeer koud. Voordat er met water wordt geblust, moet de stroom eraf door alle schakelaars in de meterkast om te zetten. Doe dat alleen als het veilig kan; brandt het in of bij de meterkast, ga dan naar buiten en bel 112.
Hoe vaak gaat het mis met elektriciteit?
In opdracht van Netbeheer Nederland houdt Krado elk jaar bij hoeveel elektriciteitsongevallen er achter de meter gebeuren. De telling is gebaseerd op berichten in de media, dus indicatief: niet elk ongeval haalt het nieuws. Over 2025 telde Krado 913 ongevallen, waarvan 63 procent in gebouwen waar mensen wonen, met samen 208 gewonden. Het vaakst ging het om de meterkast:
| Apparaat of installatie | Aantal in 2025 | Aandeel |
|---|---|---|
| Meterkast | 176 ongevallen | 19 procent |
| Accu of oplader | 159 ongevallen | 17 procent |
| Magnetron of oven | 85 ongevallen | 9 procent |
| Afzuiger of ventilatie | 70 ongevallen | 8 procent |
| Wasdroger | 63 ongevallen | 7 procent |
Waar de oorzaak bekend is, gaat het het vaakst om kortsluiting of vermoedelijke kortsluiting, al gebruiken nieuwsberichten die term ook als de oorzaak nog niet vaststaat. Bij verzekeraars is menselijk handelen de grootste oorzaak van woningbranden: van de 46.923 claims voor woningbranden in 2024 kwam 45,5 procent door menselijk handelen en 13,8 procent door kortsluiting, blijkt uit cijfers van het Verbond van Verzekeraars die Krado aanhaalt.
Brand in de meterkast
De meterkast staat met 176 ongevallen bovenaan, tegen 153 in 2024, terwijl het totaal aantal ongevallen daalde. Technisch gaat het vaak om de groepenkast. Krado ziet een verband met het groeiende stroomgebruik: laadpalen, warmtepompen, thuisbatterijen, inductiekookplaten en elektrische boilers vragen veel vermogen. Staan er meerdere tegelijk aan, dan krijgt de installatie meer te verduren, en dat kan uitmonden in overbelasting met kortsluiting als gevolg.
Ook wat bewoners zelf in de kast doen, telt mee. De netbeheerders zien dat vrijwel alle elektriciteitsongevallen in de meterkast door de bewoners zelf ontstaan, meestal door ondeugdelijke aanpassingen voor modems, routers, netwerken of alarmsystemen, met te dunne draden en verkeerd montagemateriaal zoals kroonsteentjes. Spullen in de meterkast maken het erger. Opslag blokkeert de ventilatie en vergroot de kans op brand, en Krado ziet dat er soms zelfs accu’s in de meterkast worden opgeladen.
Bij de installatie van warmtepompen, zonnepanelen, thuisaccu’s en laadpalen zijn de risico’s in bestaande woningen groter dan in nieuwbouw, concludeert het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid, onder meer omdat het werk daar soms wordt gedaan door partijen die niet erkend zijn. Welke gebreken installateurs dan tegenkomen en wat een controle inhoudt, lees je bij elektrische installatie keuren.
Zo voorkom je kortsluiting en elektrische brand
De meeste maatregelen kosten niets. Dit raden de netbeheerders en de brandweer aan:
- Sluit niet meer dan 3.600 watt aan per groep en zorg dat zware apparaten zoals wasmachine, wasdroger, vaatwasser, oven en inductiekookplaat een eigen groep hebben; ontbreekt die, laat dan een erkend installateur een groep bijplaatsen.
- Sluit zware apparaten niet aan op een verlengsnoer of verdeelstekker, maar rechtstreeks op het stopcontact.
- Rol een haspel altijd helemaal uit, gebruik niet meer dan één verlengsnoer tussen apparaat en stopcontact en leg snoeren niet onder een deur of tapijt.
- Gebruik geen apparaten met een beschadigd snoer of een kapotte stekker, en trek aan de stekker, niet aan de kabel.
- Houd ventilatieopeningen vrij en laat ruimte rond apparaten, en maak de ruimte rond inbouwapparaten één keer per jaar stofvrij.
- Maak de filters van de wasdroger altijd goed schoon: volgens de brandweer is de wasdroger het meest brandgevaarlijke elektrische apparaat.
- Laad accu’s op een vrije, stabiele en onbrandbare plek, bij voorkeur overdag en in de buurt van een rookmelder, en niet in de meterkast.
- Gebruik de meterkast niet als opslagruimte, zodat de ventilatie werkt en je bij brand snel bij de schakelaars kunt.
- Test de aardlekschakelaar ten minste twee keer per jaar met de testknop, bijvoorbeeld bij de overgang naar zomer- en wintertijd.
Rookmelders zijn sinds 1 juli 2022 verplicht op elke verdieping van een woning. Het Besluit bouwwerken leefomgeving eist op iedere bouwlaag met een verblijfsruimte, of met een besloten ruimte waar de vluchtroute doorheen loopt zoals een hal of overloop, een rookmelder die voldoet aan EN 14604. De plicht ligt bij de eigenaar van de woning. Liander raadt daarnaast een rookmelder in de meterkast aan, de brandweer een bij de wasmachine en droger en een waar je accu’s oplaadt. Test ze elke maand met de testknop.
Oude installatie of nieuwe grootverbruikers
Is je groepenkast ouder dan 40 jaar, dan raadt fabrikant Schneider Electric een inspectie aan, ook als er geen problemen zijn. Zitten er nog stoppen in, ontbreekt een aardlekschakelaar of valt een groep regelmatig uit zonder dat een apparaat de oorzaak is, laat dan een elektricien kijken.
Komt er een laadpaal, warmtepomp, thuisbatterij of inductiekookplaat bij, laat dan ook nagaan of de groepenkast het aankan. In het Krado-jaaroverzicht noemen netbeheerders, verzekeraars en fabrikanten het belangrijk dat de groepenkast ook na uitbreidingen met bijvoorbeeld zonnepanelen of een laadpaal aan de normen blijft voldoen; een erkend installateur kan dat controleren. Wat zo’n apparaat van je groepenkast vraagt, lees je bij meterkast aanpassen; hoe een vervanging verloopt en wat die kost, bij groepenkast vervangen.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de gevaren van kortsluiting?
Brand en elektrocutie zijn de grootste gevaren bij de meterkast. Brand ontstaat doordat draden te warm worden en de isolatie kan smelten. Een schok kun je krijgen als je metalen delen aanraakt die door een isolatiefout onder spanning staan, bijvoorbeeld omdat ze niet goed geaard zijn.
Kan een stopcontact kortsluiting maken?
Ja. Een stopcontact of de bedrading erachter kan defect raken, bijvoorbeeld door een verbinding die niet goed vastzit. Slaat een groep af terwijl er niets op is aangesloten, of ruik je een brandlucht bij een stopcontact, gebruik dat stopcontact dan niet meer en laat een erkend installateur kijken. Meer over stopcontacten lees je bij geaard stopcontact.
Wie betaalt als de netbeheerder komt voor kortsluiting in huis?
Zit de oorzaak in je eigen installatie, dan betaal je zelf, en de netbeheerder kan het bezoek in rekening brengen. Wat Liander en Enexis rekenen, en wanneer de hoofdzekering gratis wordt vervangen, lees je bij netbeheerder of elektricien.
Valt kortsluiting onder de inboedelverzekering?
Dat bepaalt je polis, en de voorwaarden verschillen. Zoek in de voorwaarden op hoe brand en kortsluiting zijn omschreven, of schade aan het apparaat zelf is gedekt en of de kosten van de elektricien worden vergoed; die drie punten bepalen wat je terugkrijgt. Dat het geregeld voorkomt, laten de cijfers zien: van de 46.923 claims voor woningbranden in 2024 kwam 13,8 procent door kortsluiting, blijkt uit cijfers van het Verbond van Verzekeraars.
Kan een vaatwasser kortsluiting maken?
Ja. Kortsluiting in apparaten als vaatwassers, wasmachines en wasdrogers is volgens EnergieVeilig een belangrijke oorzaak van woningbranden. Slaat de groep af zodra de vaatwasser weer aangaat, gebruik hem dan niet meer tot hij is gerepareerd of vervangen, en blijf thuis als zo’n apparaat draait.