Groepenkast vervangen: wanneer het nodig is en wat het kost

Door Redactie techzeker.nl13 min lezen24 bronnen, gelinkt in de tekst

Een nieuwe groepenkast komt meestal op een van twee momenten ter sprake. De oude kast begint lastig te worden, met groepen die uitvallen of nog ouderwetse stoppen. Of er komt iets zwaars bij, zoals een inductiekookplaat, warmtepomp, laadpaal of thuisbatterij, en de installateur zegt dat de kast dat niet aankan. In de volksmond heet het dan “de meterkast vervangen”, maar het gaat om de groepenkast. De meters en de aansluiting daaronder zijn van de netbeheerder.

Wat is van jou en wat van de netbeheerder

In je meterkast loopt een grens die bepaalt wie waarvoor verantwoordelijk is. In de algemene voorwaarden van de netbeheerders heet die grens het overdrachtspunt: alles daaronder hoort bij de aansluiting van de netbeheerder, alles daarboven is van jou. De groepenkast is dus jouw eigendom, en je bent zelf verantwoordelijk voor een veilige installatie vanaf dat punt.

Van wie is wat in je meterkastWie werkt eraan
Van jou
Bedrading, stopcontacten en lichtpuntenIn huis, vanuit de groepenkast
Elektricien, bij voorkeur erkend
GroepenkastHoofdschakelaar, aardlekschakelaars en groepen
Erkend installateur
Overdrachtspunt
ElektriciteitsmeterVerzegeld
Netbeheerder
Aansluitkast met hoofdzekeringVerzegeld
Netbeheerder
Aansluitkabel vanuit de straat
Van de netbeheerder
Alles onder het overdrachtspunt hoort bij de aansluiting van de netbeheerder, alles erboven is van jou. Met zegelrecht mag een erkend installateur de hoofdzekering tijdelijk verwijderen en de bedrading vanaf de meter vervangen. Bron: Netbeheer Nederland, Liander, InstallQ.

De onderdelen van de netbeheerder zijn verzegeld, en alleen een erkend installateur met zegelrecht mag die zegels verbreken. Sinds 1 mei 2026 is dat zegelrecht landelijk geregeld: InstallQ verstrekt het namens alle netbeheerders, en alleen aan bedrijven met een elektrotechnische erkenning van InstallQ. Een installateur met zegelrecht mag de aansluitkast openen om de hoofdzekering tijdelijk te verwijderen en de bedrading vanaf de meter naar de groepenkast vervangen, bij aansluitingen tot en met 3×80 ampère. Daarna brengt hij nieuwe zegels aan. Welke bedrijven zegelrecht hebben, staat in het openbare register EchteInstallateur.nl.

Wanneer is een nieuwe groepenkast nodig?

Een groepenkast heeft geen vaste houdbaarheidsdatum. Veelvoorkomende aanleidingen om hem te vervangen of uit te breiden zijn:

  • Er zitten nog stoppen in, oftewel smeltzekeringen in plaats van automaten.
  • Er zijn geen aardlekschakelaars, of de installatie mist randaarde.
  • Groepen vallen regelmatig uit, wat kan wijzen op overbelasting.
  • Er komt een zwaar vast apparaat bij dat een eigen groep nodig heeft, zoals een inductiekookplaat, laadpaal of de omvormer van zonnepanelen. Bij een warmtepomp hangt dat af van het vermogen.
  • Je gaat verbouwen of krijgt een nieuwe keuken, en de installatie moet toch worden aangepast.

Hoeveel ongevallen er in de meterkast gebeuren, houdt adviesbureau Krado bij in opdracht van Netbeheer Nederland, op basis van berichten in de media. Over 2025 registreerde het 176 ongevallen in de meterkast, 19 procent van alle geregistreerde elektriciteitsongevallen achter de meter en daarmee de grootste groep. Krado legt een verband met het groeiende stroomgebruik: woningen gebruiken steeds meer apparaten die veel vermogen vragen, zoals laadpalen, warmtepompen, thuisbatterijen en inductiekookplaten. Staan er meerdere tegelijk aan, dan krijgt de installatie meer te verduren, en dat kan leiden tot overbelasting met kortsluiting als gevolg. Het rapport noemt de cijfers zelf indicatief, omdat niet elk ongeval het nieuws haalt.

Het aantal neemt toe: over 2024 telde Krado nog 153 ongevallen in de meterkast, terwijl het totaal aantal elektriciteitsongevallen in 2025 juist daalde. Bij de installatie van warmtepompen, zonnepanelen, thuisaccu’s en laadpalen zijn de risico’s in bestaande woningen bovendien groter dan in nieuwbouw, concludeerde het NIPV, onder meer omdat het werk daar soms wordt gedaan door partijen die niet erkend zijn.

Stoppenkast vervangen

Een groepenkast met stoppen heet ook wel een stoppenkast; de naam komt van die oude stoppen. Het NIPV rekent daar zekeringkasten van voor 1990 met losse porseleinen zekeringen toe. Een stoppenkast vervangen is in de basis hetzelfde werk als een groepenkast vervangen: er komt een moderne kast voor in de plaats, en de gepubliceerde prijzen verderop gelden ook hier. Moet bij een oude installatie ook de bedrading worden vervangen of randaarde worden aangelegd, dan komt dat er nog bij.

Groepenkast uitbreiden in plaats van vervangen

Een groepenkast hoeft niet altijd helemaal weg. Heeft je aansluiting genoeg capaciteit, dan kunnen er groepen worden bijgeplaatst, eventueel met een extra aardlekschakelaar. Onder de huidige norm mogen er maximaal vier groepen op één aardlekschakelaar. In plaats van een extra aardlekschakelaar kan de installateur ook aardlekautomaten plaatsen: een aardlekschakelaar en een installatieautomaat in één.

Wat uitbreiden kost, hangt af van wat er bij moet. Een klusplatform publiceert gemiddelde prijzen voor de losse klussen, inclusief arbeid en btw. Moet er ook een aardlekschakelaar bij of verdeelt de installateur de groepen opnieuw, dan komt dat erbij.

KlusGemiddeld, incl. btw
Extra groep aanleggen€ 150 tot € 300
Perilex-aansluiting voor een kookplaat€ 150 tot € 200
Gemiddelde prijzen voor uitbreiden, oktober 2026. Een extra groep hangt af van de afstand en de benodigde kabels. Bron: Zoofy

Uitbreiden lukt niet als je aansluiting te licht is voor wat erbij komt; dan moet ook de aansluiting zwaarder. Ook dan past de installateur zo nodig eerst de groepenkast aan, en pas daarna verzwaart de netbeheerder de aansluiting, zie verderop. En zitten er nog stoppen in, ontbreken aardlekschakelaars of is de kast vol, dan is vervangen meestal de logische stap. Wat een laadpaal, warmtepomp of inductiekookplaat precies van je kast vraagt, lees je bij meterkast aanpassen.

Is een nieuwe groepenkast verplicht?

Niet zolang je niets verandert. Het Besluit bouwwerken leefomgeving eist dat de elektrische installatie van een bestaande woning voldoet aan NEN 1010, en voor bestaande bouw wijst de Omgevingsregeling daarvoor de versie uit 1962 aan. Een oudere installatie hoeft dus niet aan de huidige norm te voldoen.

Pas je de installatie aan, dan hangt het af van hoeveel je vernieuwt. Leg je haar helemaal opnieuw aan, dan gelden de regels voor nieuwbouw: NEN 1010 in de versie van 2015 met aanvullingen tot en met 2020. Vernieuw, verander of vergroot je een deel, dan gelden de regels alleen voor dat deel, op het zogenoemde rechtens verkregen niveau: de kwaliteit mag na de verbouwing niet lager uitkomen dan ervoor, met de eisen voor bestaande bouw als ondergrens. Welke versie van de norm in welke situatie telt, lees je bij welke NEN 1010 geldt.

Ook de netbeheerder stelt eisen als je aansluiting zwaarder moet. Daarover verderop meer.

Wat er in een nieuwe groepenkast hoort

Een moderne groepenkast bestaat uit een hoofdschakelaar, aardlekschakelaars en installatieautomaten, één per groep. Volgens NEN 1010:2015, de versie die het Bbl aanwijst voor nieuwbouw en het volledig vernieuwen van een installatie, komt het voor een nieuwe installatie hierop neer: ten minste twee aardlekschakelaars, maximaal vier groepen per aardlekschakelaar en waar nodig een eigen groep voor apparaten met een hoog vermogen. De omvormer van zonnepanelen komt op een eigen groep zonder andere apparaten of stopcontacten.

Die regels kunnen veranderen. Vakblad Solar & Storage Magazine meldde in juni 2026 dat NEN 1010:2020 eind 2026 in het Bbl komt. Die versie noemt geen maximum van vier groepen per aardlekschakelaar meer; de installateur moet er dan zelf voor zorgen dat aardlekschakelaars bij normaal gebruik niet ongewenst afslaan. Hoe je een kast indeelt voor een huis met laadpaal, warmtepomp en zonnepanelen, staat uitgewerkt bij groepenkast samenstellen.

Op een gewone groep van 16 ampère past maximaal 3.680 watt: 16 ampère maal 230 volt. In het Krado-jaaroverzicht staan de adviezen van netbeheerders, verzekeraars en fabrikanten op een rij: niet meer dan 3.600 watt per groep, en een eigen groep voor de wasmachine, wasdroger, inductiekookplaat, oven en magnetron.

1-fase of 3-fase

Een 3-fase groepenkast hoort bij een 3-fase aansluiting. Nieuwbouwwoningen hebben die meestal al, oudere huizen vaak nog 1 fase. Welke jij hebt, zie je op de elektriciteitsmeter: bij 1 fase staat er 220/230V, bij 3 fasen 3×220/230V of 380/400V. Je precieze aansluitwaarde zie je in Mijn Liander, Mijn meterkast van Enexis of Mijn Stedin. Vertrouw niet blind op je energierekening: daar kan 3x25A staan terwijl je 1x25A, 1x35A of 1x40A hebt, omdat die in dezelfde tariefgroep vallen.

Verwacht je dat je aansluiting later zwaarder moet, bespreek dan met de installateur of de nieuwe kast daar al op wordt voorbereid. Bij een verzwaring is vaak een aanpassing in de groepen of een 3-fasen hoofdschakelaar nodig, en die moet klaar zijn voordat de netbeheerder komt.

Wat kost een nieuwe groepenkast?

Wat een nieuwe groepenkast kost, hangt vooral af van het aantal groepen, of het een 1- of 3-fase kast wordt, het materiaal en of er nieuwe leidingen nodig zijn. Installateurs en klusplatforms die hun prijzen publiceren, laten dit beeld zien:

UitvoeringPrijs incl. btwAanbieder
1-fase, 4 groepen€ 665Installateur met vaste prijzen
1-fase, 8 groepen€ 777Installateur met vaste prijzen
3-fase, 8 groepen€ 902Installateur met vaste prijzen
3-fase, 12 groepen€ 1.014Installateur met vaste prijzen
1-fase€ 350 tot € 850Klusplatform
3-fase€ 700 tot € 1.150Klusplatform
1-fase, 6 tot 8 groepen€ 475 tot € 750Offerteplatform
3-fase, 8 tot 10 groepen€ 750 tot € 1.000Offerteplatform
Gepubliceerde prijzen voor een nieuwe groepenkast inclusief montage en btw, oktober 2026. Bron: meterkastcompleet.nl, Zoofy, Homedeal. Op zijn pagina over de kosten van een elektricien (bijgewerkt 22 juli 2026) noemt Zoofy € 800 tot € 1.450 inclusief btw voor het vervangen van een groepenkast.

Kijk bij een vaste prijs wat erin zit: het merk van de kast, het aantal groepen, voorrijkosten en eventuele nieuwe leidingen naar bijvoorbeeld een laadpaal of omvormer. Op het werk betaal je in de regel 21 procent btw. Een uitzondering is het aanpassen of ombouwen van de groepenkast voor nieuwe zonnepanelen op of bij je woning: dat valt onder het nultarief. Een complete nieuwe groepenkast valt daar niet onder, ook niet als die samen met zonnepanelen wordt geplaatst. Het verlaagde tarief van 9 procent geldt bij woningen alleen voor schoonmaken en, als de woning meer dan twee jaar in gebruik is, voor schilderen, stukadoren en het aanbrengen van isolatie, niet voor elektrawerk.

Wat een elektricien per uur rekent, ook met spoed, en hoe je controleert of hij erkend is, lees je op elektricien nodig: kosten, spoed en erkenning.

Als je aansluiting ook zwaarder moet

Een nieuwe groepenkast vergroot niet wat je aansluiting aankan. Daarvoor vraag je bij de netbeheerder een verzwaring aan, via mijnaansluiting.nl. Welke aansluitwaarde je nodig hebt, bepaal je met de installateur. Enexis mag je als netbeheerder niet adviseren of een verzwaring nodig is en vraagt je de aanvraag pas te doen als de installateur dat heeft bevestigd.

Eerst de groepenkast, dan de netbeheerder. Op de dag van de verzwaring moet je binneninstallatie veilig en klaar zijn en voldoen aan de geldende norm, met een hoofdschakelaar die past bij het aantal fasen en het nieuwe vermogen. Is dat niet zo, dan gaat de netbeheerder niet aan de slag en ben je je geld meestal kwijt.

Wijziging bij LianderEenmalig, incl. btw
1-fase 1x20A of 1x25A met smeltzekering naar 1x35Agratis
1-fase 1x20A of 1x25A met automaat naar 1x40Agratis
1-fase naar 3-fase (3x25A of zwaarder)€ 368,77
3x25A naar 3x35A of zwaarder€ 304,22
Eenmalige kosten voor het verzwaren van een stroomaansluiting, tarieven 2026, exclusief vervanging van de aansluitkabel: is die niet geschikt, dan rekent Liander een hoger tarief. Bron: Liander

Bij andere netbeheerders liggen de bedragen anders. Van 1 fase naar 3x25A kost in 2026 bij Enexis € 275,15 en bij Stedin € 495,59, allebei inclusief btw en zonder vervanging van de aansluitkabel. Meer over die overstap lees je bij 3-fase aansluiting.

Op je jaarlijkse netwerkkosten heeft de stap naar 3x25A geen invloed. Bij Liander vallen 1x25A tot en met 1x40A en 3x25A in dezelfde tariefgroep, met in 2026 € 478,04 per jaar aan netwerkkosten, inclusief btw. Stedin hanteert dezelfde indeling. Pas daarboven loopt het hard op: een 3x35A-aansluiting kost bij Liander in 2026 € 1.936,15 per jaar, ook inclusief btw.

Houd rekening met wachttijd. Het stroomnet raakt op steeds meer plekken vol. Bij Enexis kun je sinds 1 juli 2026 op een wachtlijst komen voor een zwaardere aansluiting, en tijdens de verzwaring zelf zit je er een half uur tot maximaal twee uur zonder stroom. Bij de overstap van 1- naar 3-fase wordt ook de meter vervangen door een 3-fase meter.

Hoe het vervangen verloopt

Na een opname en een offerte plant de installateur het werk in. Reken voor het vervangen of uitbreiden van een groepenkast op een halve tot hele dag, waarvan een paar uur zonder stroom. Wie de kast vervangt, werkt meestal ook aan de bedrading vanaf de meter. Daarvoor moet de verzegelde aansluitkast open om de hoofdzekering tijdelijk te verwijderen, en dat mag alleen een installateur met zegelrecht. Vraag er dus naar als je offertes opvraagt, of zoek het bedrijf op in EchteInstallateur.nl.

Bij de oplevering hoort de installatie te worden doorgemeten. Een bedrijf met een InstallQ-erkenning moet metingen en beproevingen volgens NEN 1010 doen. Vraag om de meetresultaten en om een bijgewerkte groepenkaart, zodat je later weet welke groep waarbij hoort.

Zelf je groepenkast vervangen?

Dit is werk aan een installatie die onder spanning staat, en de netbeheerders zijn er duidelijk over. Enexis noemt de groepen in- en uitschakelen, de aardlekschakelaar testen en de hoofdschakelaar gebruiken veilig om zelf te doen. Voor een nieuwe groepenkast of hoofdschakelaar schakel je een erkend installateur in, en aan de aansluiting, de meter en de hoofdzekering kom je nooit zelf.

Veelgestelde vragen

Hoe oud mag een groepenkast zijn?

Er is geen maximale leeftijd. Een bestaande installatie hoeft niet aan de huidige norm te voldoen. Pas je een deel aan, dan geldt voor dat deel het rechtens verkregen niveau; leg je alles opnieuw aan, dan gelden de regels voor nieuwbouw. Redenen om de kast toch te vervangen zijn stoppen in plaats van automaten, het ontbreken van aardlekschakelaars en groepen die vaak uitvallen.

Hoe lang duurt het vervangen van een groepenkast?

Reken op een halve tot hele dag, waarvan een paar uur zonder stroom. Moet ook je aansluiting zwaarder, dan komt de netbeheerder op een eigen afspraak. Bij Enexis zit je daarbij een half uur tot maximaal twee uur zonder stroom.

Kan een 1-fase groepenkast naar 3-fase?

Ja. De installateur past de groepenkast aan of vervangt hem, en daarna verzwaart de netbeheerder de aansluiting naar 3-fase. Bij Liander kost die verzwaring in 2026 € 368,77 inclusief btw, zolang de aansluitkabel niet vervangen hoeft te worden. De meter wordt dan vervangen door een 3-fase meter.

Wat is zegelrecht en heeft mijn installateur dat nodig?

Zegelrecht is de bevoegdheid om de zegels van de netbeheerder op de aansluiting en de meter te verbreken en opnieuw aan te brengen. Een installateur heeft het nodig om de hoofdzekering tijdelijk te verwijderen en de bedrading vanaf de meter te vervangen, wat bij een nieuwe groepenkast meestal moet. Sinds 1 mei 2026 verstrekt InstallQ het landelijk; bedrijven met zegelrecht staan in het register EchteInstallateur.nl.

Wat kost een nieuwe meterkast?

Bedoel je de groepenkast, dan beginnen gepubliceerde prijzen in oktober 2026 rond € 350 inclusief montage en btw voor een kleine 1-fase kast en lopen ze tot boven € 1.000 voor een 3-fase kast met veel groepen. De meter zelf is van de netbeheerder.

Wat kost een extra groep in de meterkast?

Klusplatform Zoofy noemt in oktober 2026 gemiddeld € 150 tot € 300 inclusief btw, afhankelijk van de afstand en de kabels die nodig zijn. Moet er ook een aardlekschakelaar bij of is de kast vol, dan wordt het meer.

Moet de netbeheerder komen als de groepenkast wordt vervangen?

Niet altijd. Blijft je aansluiting hetzelfde, dan doet de installateur het werk; heeft hij zegelrecht, dan mag hij de verzegelde aansluitkast openen om de hoofdzekering tijdelijk te verwijderen en daarna nieuwe zegels aanbrengen. Heeft de installateur zegelrecht, dan hoeft de netbeheerder pas te komen als je aansluiting zwaarder moet, en dan op een eigen afspraak, nadat de installateur de groepenkast zo nodig heeft aangepast.