Valt een groep uit zodra de waterkoker en de magnetron tegelijk aanstaan, dan is die groep vaak gewoon overbelast. Op een gewone groep past 3.680 watt, voor alles wat erop zit samen, en de netbeheerders adviseren onder de 3.600 te blijven. Wie weet hoe volt, ampère en watt samenhangen, ziet meteen waarom een stekkerdoos geen extra capaciteit geeft en waarom een oven of laadpaal een eigen groep krijgt.
Volt, ampère en watt in het kort
Volt is de spanning: hoe hard de stroom wordt aangedreven. Ampère is de stroom: hoeveel er door de draad loopt. Watt is het vermogen dat een apparaat gebruikt, en dat is spanning maal stroom. In huis is de spanning per fase 230 volt, dus het vermogen in watt is 230 maal het aantal ampère.
Voor een gewone groep ziet de som er zo uit: 16 ampère maal 230 volt is 3.680 watt. Omgekeerd deel je het vermogen door 230 om de stroom te vinden: een waterkoker van 2.000 watt trekt ongeveer 8,7 ampère. Die omrekening gaat goed op voor apparaten die alleen warmte maken, zoals een waterkoker of kachel. Bij apparaten met een motor of een elektronische voeding kan de stroom hoger liggen dan de som laat zien.
Watt is iets anders dan kilowattuur. Watt zegt hoeveel vermogen een apparaat op een bepaald moment vraagt, kilowattuur hoeveel energie het in totaal verbruikt: het vermogen maal de tijd dat het aanstaat. Een apparaat van 2.000 watt dat een uur aanstaat, verbruikt 2 kilowattuur, in een halfuur 1 kilowattuur. Voor de vraag of je groep het aankan, telt het vermogen dat tegelijk aanstaat, niet het verbruik over een dag.
Hoeveel watt kan er op een groep?
In woningen zijn groepen in de regel beveiligd met maximaal 16 ampère. De maximale belasting van zo’n groep is dus 3.680 watt. De netbeheerders adviseren op EnergieVeilig om niet meer dan 3.600 watt per groep aan te sluiten; hoeveel watt een apparaat vraagt, staat op het typeplaatje of in de gebruiksaanwijzing. Vraag je langere tijd meer, dan schakelt de automaat de groep uit, zodat de draden niet te warm worden.
Dat maximum geldt voor alles op die groep samen, dus voor alle stopcontacten en lampen die erop zitten. Een waterkoker van 2.000 watt en een magnetron die samen boven de 3.680 watt uitkomen, kunnen de groep laten uitvallen, ook als ze in verschillende stopcontacten zitten. Zelfs een stofzuiger of strijkijzer naast andere apparaten kan al genoeg zijn om een groep te laten afslaan.
Wanneer een apparaat een eigen groep krijgt
De norm zegt het in algemene termen: waar nodig krijgen apparaten met een hoge aansluitwaarde een eigen groep. In NEN 1010:2020 komt daarvoor de grens van 2 kVA terug, voor een apparaat dat alleen warmte maakt ongeveer 2.000 watt. Voor een paar apparaten is het duidelijker:
| Apparaat | Eigen groep |
|---|---|
| Wasmachine en wasdroger | verplicht, zeggen de netbeheerders; delen ze toch één groep, dan zit er vaak een keuzeschakelaar die voorkomt dat ze tegelijk draaien |
| Vaatwasser, oven, magnetron | nodig, zeggen de netbeheerders |
| Inductiekookplaat | perilexstopcontact op 2 groepen, soms 3 |
| Laadpaal | eigen groep met een eigen zekering |
| Omvormer van zonnepanelen | eigen groep zonder andere apparaten of stopcontacten |
| Thuisbatterij | eigen groep of de groep van de omvormer, volgens de fabrikant |
| Ander vast apparaat boven 2 kVA | waar nodig, volgens NEN 1010:2020 |
Een groep erbij laten aanleggen is werk voor een elektricien. Wat dat kost en wanneer je groepenkast er ruimte voor heeft, lees je bij meterkast aanpassen.
Op een groep over drie fasen van elk 16 ampère past drie keer zoveel: 11.040 watt, mits de belasting over de drie fasen is verdeeld. Daarom kan een laadpaal op drie fasen van 16 ampère met maximaal 11 kilowatt laden, in een laadtabel genoteerd als 11,0 kW bij 3 x 16 A. Meer over groepen op drie fasen lees je bij krachtstroom, en over de aansluiting van een kookplaat bij perilex stopcontact.
Hoeveel watt kan een stopcontact aan?
Een stopcontact kan nooit meer leveren dan de groep waar het op zit. Op een gewone groep van 16 ampère is dat 3.680 watt, verdeeld over alles wat op die groep aanstaat. Een stekkerdoos verandert daar niets aan: die verdeelt het ene stopcontact over meer stekkers, maar de groep blijft even zwaar. Op een stekkerdoos staat meestal het maximale vermogen of de maximale stroom vermeld; ga daar niet overheen. De netbeheerders raden op EnergieVeilig aan zo min mogelijk verdeelstekkers te gebruiken, en als het toch moet een met KEMA- of VDE-keur. Let ook op het snoer zelf: een te dun of opgerold verlengsnoer kan te warm worden zonder dat de automaat afschakelt. Heb je structureel te weinig stopcontacten, lees dan bij extra stopcontact bijplaatsen wat dat vraagt.
De brandweer geeft twee concrete tips. Gebruik je een kabelhaspel, rol die dan helemaal uit, want een opgerold snoer kan warm worden en als de isolatie smelt, kan er kortsluiting en brand ontstaan. En sluit grote stroomverbruikers zoals een frituurpan of een elektrisch kacheltje liever rechtstreeks op een stopcontact aan dan op een haspel of stekkerdoos.
Watt naar ampère en ampère naar watt
Met de rekensom van hierboven reken je bij 230 volt om tussen ampère en watt. Voor 1 fase komen veelgevraagde waarden zo uit:
| Stroom | Vermogen bij 230 volt |
|---|---|
| 1 ampère | 230 watt |
| 4 ampère | 920 watt |
| 6 ampère | 1.380 watt |
| 8 ampère | 1.840 watt |
| 10 ampère | 2.300 watt |
| 16 ampère | 3.680 watt |
| 25 ampère | 5.750 watt |
| 32 ampère | 7.360 watt |
| 35 ampère | 8.050 watt |
| Vermogen | Stroom bij 230 volt |
|---|---|
| 1.000 watt | 4,3 ampère |
| 1.500 watt | 6,5 ampère |
| 2.000 watt | 8,7 ampère |
| 2.500 watt | 10,9 ampère |
| 3.000 watt | 13,0 ampère |
| 3.680 watt | 16 ampère |
Wat gebeurt er bij overbelasting?
Elke groep is beveiligd met een zekering, en een woninginstallatie is normaal beveiligd tegen overbelasting. Vraag je meer dan de groep aankan, dan schakelt de automaat uit. Dat is de bedoeling: overbelasting kan tot brand leiden doordat de draden te warm worden, een risico dat ook in het Krado-jaaroverzicht over 2024 staat. Een automaat die bij overbelasting afslaat, doet dus precies waarvoor hij er zit.
Bij een kleine overschrijding gebeurt dat niet meteen. Een installatieautomaat moet bij 1,13 keer zijn nominale stroom minstens een uur ingeschakeld blijven en bij 1,45 keer binnen een uur uitschakelen; voor een groep van 16 ampère is dat ongeveer 18 en 23 ampère. Bij een veel grotere stroom, zoals bij kortsluiting, schakelt een automaat met B-karakteristiek vanaf 5 keer de nominale stroom binnen 0,1 seconde uit. Dat een groep bij 4.000 watt niet direct afslaat, betekent dus niet dat het kan.
Zet eerst een paar apparaten uit en zet de groep dan terug; Liander noemt het veilig om zelf alle schakelaars in dezelfde stand te zetten. Lukt het niet meteen, laat de automaat dan 10 tot 15 minuten afkoelen. Slaat hij meteen weer af, ook als er weinig aanstaat, dan kan een apparaat kortsluiting maken; hoe je dat opspoort, lees je bij kortsluiting in huis. Valt een groep vaak uit, laat dan een erkende elektricien kijken.
1 fase of 3 fasen in huis
Elke fase levert 230 volt. Een huis met een 1-fase aansluiting heeft één fase voor alle groepen, een huis met 3 fasen verdeelt de groepen over drie fasen. Nieuwbouwhuizen hebben meestal 3 fasen en oudere huizen vaak 1 fase; op de elektriciteitsmeter staat bij 1 fase 220/230V en bij 3 fasen 3×220/230V of 380/400V. Per groep verandert er niets: ook in een 3-fase huis is de maximale belasting van een gewone groep 3.680 watt. Wel kan je huis als geheel meer tegelijk gebruiken. Hoe je ziet welke aansluiting je hebt en wat de overstap naar 3 fasen kost, lees je bij 3-fase aansluiting.
Veelgestelde vragen
Kan 4000 watt op 1 groep?
Niet op een gewone groep van 16 ampère: de maximale belasting daarvan is 3.680 watt, en de netbeheerders adviseren niet meer dan 3.600 watt per groep aan te sluiten. Een vast apparaat van 4.000 watt krijgt een eigen groep die daarop is berekend; welke oplossing past, bepaalt de elektricien.
Kan 2000 watt op een stopcontact?
Ja, zolang er op dezelfde groep niet te veel anders aanstaat. De maximale belasting van een gewone groep van 16 ampère is 3.680 watt, voor alle stopcontacten op die groep samen. Zet je er nog een apparaat van 2.000 watt bij, dan vraag je samen 4.000 watt, meer dan de groep mag leveren. De automaat schakelt dan uit, al gebeurt dat bij een kleine overschrijding niet altijd meteen.
Kan een vaatwasser en een koelkast op 1 groep?
De netbeheerders rekenen de vaatwasser tot de keukenapparaten die een aparte groep nodig hebben, dus een koelkast deelt die groep in een goed ingedeelde installatie niet. Welke groep waarheen gaat, staat meestal op de groepenkaart in je meterkast, al klopt die niet altijd precies.
Hoeveel watt is 16 ampère?
Bij 230 volt op één fase is 16 ampère 3.680 watt. Dat is ook de maximale belasting van een gewone groep in huis. Over drie fasen van elk 16 ampère is het 11.040 watt.
Hoeveel ampère is 2000 watt?
Ongeveer 8,7 ampère bij 230 volt: 2.000 gedeeld door 230. Bij een apparaat met een motor of elektronische voeding kan de stroom hoger liggen.
Hoeveel watt mag er op een stekkerdoos?
Kijk op de stekkerdoos zelf: daar staat meestal het maximale vermogen of de maximale stroom op. Wat de stekkerdoos ook aankan, de maximale belasting van de groep erachter is bij een gewone groep 3.680 watt. De brandweer raadt aan grote stroomverbruikers zoals een frituurpan of elektrisch kacheltje liever rechtstreeks op een stopcontact aan te sluiten.