In de meterkast komen stroom, gas en water je huis binnen. Een deel ervan is van jou, een deel van de netbeheerder en de watermeter van het waterbedrijf. Wie een laadpaal, warmtepomp of inductiekookplaat wil, begint hier: wat er in de kast zit en hoe zwaar je aansluiting is, bepaalt wat er bij kan. Hieronder lees je wat de onderdelen doen, wat je zelf mag, wat er niet in de meterkast hoort en welke eisen er aan de kast zelf gelden.
Wat zit er in een meterkast?
De meterkast is de ruimte waar de meetapparaten van je stroom-, gas- en wateraansluiting hangen. Voor stroom zitten er, in de volgorde waarin de stroom erdoorheen gaat: de aansluitkast met de hoofdzekering, waar de kabel uit de straat binnenkomt, de elektriciteitsmeter en de groepenkast met de hoofdschakelaar, de aardlekschakelaars en de groepen. Vanuit de groepenkast lopen de leidingen, vaak in gele buizen, naar de stopcontacten en apparaten in huis.
De meter is van de netbeheerder en telt wat je verbruikt en teruglevert. De stroom komt binnen via de aansluitkast met de hoofdzekering, die ook van de netbeheerder is.
Van wie is wat in je meterkastHiermee zet je in één keer de hele installatie uit. De hoofdschakelaar hoort bij de groepenkast en is van jou; de meter en de aansluiting zijn van de netbeheerder.
Schakelt binnen een fractie van een seconde af als er stroom weglekt. Deze beveiligt groep 1 tot en met 4.
Elke installatieautomaat beveiligt één groep tegen overbelasting en kortsluiting. De nummers eronder verwijzen naar de groepenkaart: daarop staat welke stopcontacten en lampen op welke groep zitten.
Wanneer een nieuwe groepenkast nodig isDe omvormer van de zonnepanelen moet op een eigen groep, hier met het label ZON-PV. Een laadpaal krijgt ook een eigen groep.
Vanuit de kast lopen de leidingen naar de kamers. Op deze buizen staat waar ze heen gaan: keuken, badkamer.
Foto: “Meterkast - Vijfhuizen” van Esther Westerveld via Flickr, CC BY 2.0, bewerkt.
Heb je gas, dan zitten ook de gasmeter en de hoofdkraan in de kast. Met die hoofdkraan, die tussen de aansluitleiding en de gasmeter zit, sluit je het gas naar je eigen installatie af. De meterkast is de hele kast waar gas, water en stroom binnenkomen, de groepenkast alleen het elektriciteitsdeel. Een stoppenkast is een oude groepenkast met stoppen in plaats van automaten.
Van wie is wat in de meterkast?
In je meterkast loopt een grens. In de algemene voorwaarden van de netbeheerders heet die het overdrachtspunt: alles daaronder hoort bij de aansluiting van de netbeheerder, alles daarboven is van jou. De aansluitkast, de hoofdzekering en de meters zijn van de netbeheerder en verzegeld. De groepenkast met de hoofdschakelaar en de aardlekschakelaars is jouw verantwoordelijkheid, net als de leidingen in huis en de meterkast zelf. Voor gas geldt hetzelfde: alles na de gasmeter is van jou. De watermeter is van het waterbedrijf.
Aan het deel van de netbeheerder werk je niet. Alleen een erkend installateur met zegelrecht mag de zegels verbreken, en sinds 1 mei 2026 is dat zegelrecht landelijk geregeld via InstallQ. Welke bedrijven het hebben, staat in het register EchteInstallateur.nl. Liander raadt aan de zegels te controleren als je net verhuisd bent of als er in de meterkast gewerkt is. Is er een verbroken, bel dan de storingsdienst op 0800-9009.
De groepenkast: hoofdschakelaar, aardlekschakelaars en groepen
Met de hoofdschakelaar zet je de hele installatie in één keer uit. Een hoofdschakelaar is verplicht, maar nog niet iedere meterkast heeft er een. De netbeheerder werkt alleen in je meterkast als de juiste hoofdschakelaar erin zit: tweepolig bij een 1-fase aansluiting, vierpolig bij 3 fasen, en geschikt voor de stroom van je aansluiting. Meestal is het een zwarte of grijze schakelaar met een duidelijke aan/uit-stand, vaak bovenaan of naast de groepenkast; op de foto hierboven is het de schakelaar met het label HOOFD schak.
Een aardlekschakelaar schakelt uit als er stroom weglekt, bijvoorbeeld door een beschadigde draad of doordat iemand iets aanraakt dat onder spanning staat. Een nieuwe installatie krijgt tegenwoordig minimaal twee aardlekschakelaars, met onder de huidige norm maximaal vier groepen per aardlekschakelaar. NEN 1010:2020 noemt die grens van vier niet meer; de installateur moet dan zelf voorkomen dat aardlekbeveiligingen bij normaal gebruik ongewenst uitschakelen. Die versie wordt naar verwachting eind 2026 wettelijk aangewezen. In plaats van een extra aardlekschakelaar kan een groep ook een aardlekautomaat krijgen: aardlek en automaat in één. Sinds 1975 zijn woninginstallaties verplicht voorzien van een aardlekschakelaar of aardlekautomaat. Een oudere installatie zonder zo’n schakelaar hoeft er niet alsnog een te krijgen, maar Vereniging Eigen Huis vindt het wel verstandig.
De testknop van de aardlekschakelaar mag je zelf gebruiken; Liander adviseert dat ieder half jaar te doen. Druk je erop, dan hoort de aardlekschakelaar uit te schakelen, en daarmee de groepen erachter. Gebeurt dat niet, laat dan een erkend installateur kijken. Daarna zet je de schakelaar weer aan.
Elke groep is beveiligd met een zekering, die bij kortsluiting de hele groep tijdelijk stroomloos maakt. In een moderne groepenkast is dat een installatieautomaat of aardlekautomaat, in een oude stoppenkast een smeltzekering. In het Krado-jaaroverzicht staan de adviezen van netbeheerders, verzekeraars en fabrikanten: niet meer dan 3.600 watt per groep, en een eigen groep voor de wasmachine, wasdroger, inductiekookplaat, oven en magnetron. Welke groep waarheen gaat, hoort op de groepenkaart te staan; Vereniging Eigen Huis raadt aan die te laten bijwerken als de groepenkast wordt aangepast.
Niet elke groepenkast ziet er hetzelfde uit. In de meterkast op de foto bovenaan bewaakt elke aardlekschakelaar vier groepen; in de kast hieronder heeft elke groep een eigen aardlekautomaat.
- AardlekautomatenAutomaat en aardlek in één. De gele knop is de testknop.
- Stopcontact in de kastHandig voor bijvoorbeeld je modem.
- BeltransformatorVoedt de deurbel.
- Nog vijf groepenElk een aardlekautomaat van 30 mA.
- AardeGeel-groen is altijd de aardleiding.
- Ruimte op de railOf hier een groep bij kan, bepaalt je installateur.
Wil je weten of je groepenkast nog voldoet, uitgebreid kan worden of vervangen moet, lees dan wanneer een nieuwe groepenkast nodig is en wat die kost.
Hoe zwaar is je aansluiting?
Je aansluitwaarde, bijvoorbeeld 1x35A of 3x25A, bepaalt hoeveel stroom je huis tegelijk kan gebruiken: het eerste getal is het aantal fasen, het tweede de stroom per fase in ampère. Op de elektriciteitsmeter zie je het aantal fasen: bij 1 fase staat er bijvoorbeeld 230 volt en bij 3 fasen 3×230 volt. In nieuwbouw zit meestal een 3-fasenaansluiting, in oudere huizen vaak 1 fase. De precieze aansluitwaarde zie je bijvoorbeeld bij Liander in Mijn Liander. Ga daarvoor niet af op je energierekening: daar kan 3x25A staan terwijl je 1x25A, 1x35A of 1x40A hebt.
| Aansluitwaarde | Maximaal tegelijk | Netwerkkosten per jaar |
|---|---|---|
| 1x25A | 5,75 kW | € 478,04 |
| 1x35A | 8,05 kW | € 478,04 |
| 1x40A | 9,2 kW | € 478,04 |
| 3x25A | 17,25 kW | € 478,04 |
| 3x35A | 24,15 kW | € 1.936,15 |
| 3x40A | 27,6 kW | € 1.936,15 |
Van 1x25A tot en met 3x25A betaal je bij Liander dus hetzelfde, terwijl 3x25A in totaal ruim twee keer zoveel vermogen geeft als 1x35A, mits het verbruik over de drie fasen is verdeeld; per fase heb je met 25 ampère juist minder dan met 35. Daarboven loopt het hard op. Moet je aansluiting zwaarder, dan past de installateur eerst de groepenkast aan en verzwaart de netbeheerder daarna de aansluiting.
Schakelaars, storing en wat je zelf mag
Als alles werkt, staan alle schakelaars in de groepenkast omhoog; met die vraag begint ook de storingshulp van Liander. Een paar dingen zijn veilig om zelf te doen: zekeringen in- of uitschakelen, de aardlekschakelaar testen en de hoofdschakelaar gebruiken. Valt een schakelaar meteen weer terug, dan maakt mogelijk een apparaat kortsluiting. Liander raadt dan aan alle stekkers eruit te halen en ze een voor een terug te steken. Helpt dat niet, dan is het werk voor een erkende elektricien. Aan de aansluiting en de meters werk je nooit zelf, en een hoofdzekering vervang je ook niet zelf.
Heeft je hele huis geen stroom, de buren wel en is het display van de meter leeg, dan is de hoofdzekering stuk. Wat je dan doet, hangt af van het soort hoofdzekering. Een smeltzekering herken je aan een gesloten kast onder de meter; dan bel je het Nationaal Storingsnummer 0800-9009. Een hoofdautomaat is een zichtbare schakelaar direct onder de meter. Die mag je zelf weer omhoog zetten, zodra de overbelasting is opgelost. Nieuwe aansluitingen krijgen bij Liander standaard een hoofdautomaat.
Ruik je een brandlucht in de meterkast, voel je dat de meter warm is of zie je vonken bij de meters, bel dan direct 0800-9009. Bij acuut gevaar, zoals rook of vuur, bel je direct 112. Ruik je gas, zet dan eerst ramen en deuren open, draai de hoofdgaskraan dicht, gebruik geen vuur, zet geen elektrische apparaten aan of uit en bel 0800-9009. Wie er komt en wat het kost als een storing in je eigen installatie blijkt te zitten, lees je bij netbeheerder of elektricien.
Wat mag er niet in de meterkast?
De meterkast is geen opslagruimte. Je mag er geen spullen in zetten, omdat de netbeheerder altijd veilig en zonder hindernissen bij de aansluiting en de meters moet kunnen. Opslag is ook gevaarlijk: spullen blokkeren de ventilatie en vergroten de kans op brand. Met een gasaansluiting in de meterkast is ventileren verplicht, zodat gas bij een lek wordt verdund. Liander raadt verder een rookmelder in de meterkast aan. Sleutel niet zelf aan de kast, want daarbij kan kortsluiting of overbelasting ontstaan.
Waterontharder in de meterkast
Over een waterontharder zijn de netbeheerders het niet eens. Liander staat hem toe, maar niet bovenin de meterkast vanwege het lekgevaar, en alleen als een installateur nog goed bij de groepenkast en de meters kan; is de kast te klein, dan moet de ontharder ergens anders staan. Bij Enexis mag een waterontharder niet in de meterkast, vanwege het risico op lekken. Kijk dus wat jouw netbeheerder zegt, en kies bij twijfel een andere plek.
Eisen en afmetingen van een meterkast
Het Besluit bouwwerken leefomgeving eist dat de elektrische installatie voldoet aan NEN 1010, maar noemt geen maten voor de meterkast; alleen voor de mantelbuis en de doorvoer van een gasaansluiting verwijst het naar NEN 2768. De eisen aan de kast zelf komen van de netbeheerders: zij hebben samen richtlijnen opgesteld, en de specificaties voor de meterruimte staan in de norm NEN 2768. Bij een nieuwe aansluiting moet de meterkast daaraan voldoen; bij afwijkingen keurt Liander de voorzieningen af en wordt de woning niet aangesloten. Voor nieuwbouw in laagbouw gelden bij Liander onder meer deze maten:
| Eis bij nieuwbouw (laagbouw) | Maat |
|---|---|
| Minimale afmetingen (hoogte x breedte x diepte) | 240 x 77 x 35 cm |
| Deur, dagmaat | minimaal 70 x 205 cm, afsluitbaar |
| Ventilatie in de deur | twee roosters van minimaal 200 cm², 20 cm van de boven- en onderkant |
| Afstand tot de voordeur | hart van de meterkast maximaal 4,5 meter, op hetzelfde niveau |
| Hoogte groepenkast | onderkant op 160 cm boven de vloer |
De afstand tot de voordeur is er zodat de brandweer bij een calamiteit ongehinderd kan ingrijpen. Laat je in een bestaande woning werk doen waarvoor de netbeheerder in je meterkast moet zijn, dan kan Enexis weigeren als de kast niet aan de richtlijnen voldoet, en Liander werkt alleen als de juiste hoofdschakelaar erin zit.
Meterkast verplaatsen
Wil je de meterkast verplaatsen, bijvoorbeeld bij een verbouwing, dan verplaatst de netbeheerder de aansluiting en de meters. Wijzigingen aan de meterkast, kabels of leidingen vraag je altijd bij de netbeheerder aan. Dat gaat via mijnaansluiting.nl, de gezamenlijke site van de netbeheerders. Het deel achter de meter, zoals de groepenkast, is werk voor je installateur. Voor het verplaatsen van de stroomaansluiting rekent Liander standaardtarieven, uitgaande van een gemiddelde situatie en exclusief eventuele meerlengte:
| Verplaatsing | Tarief, incl. btw |
|---|---|
| Aansluiting verplaatsen binnen de meterkast | € 790,38 |
| Aansluiting naar een nieuwe meterkast | € 1.620,24 |
| Aansluitkabel verplaatsen op je eigen perceel, tot en met 25 meter | € 1.844,81 |
Heb je gas, dan komt het verplaatsen van de gasaansluiting erbij: bij Liander in 2026 € 928,54 binnen de bestaande meterkast of € 1.838,50 naar een nieuwe meterkast, inclusief btw. Daar komen de kosten van de installateur bij; wat een nieuwe groepenkast kost, lees je bij groepenkast vervangen.
Veelgestelde vragen
Hoe moeten de schakelaars in de meterkast staan?
Omhoog. Als alles werkt, staan alle schakelaars in de groepenkast omhoog. Staat er een omlaag, dan mag je hem veilig terugzetten. Valt hij meteen weer terug, haal dan alle stekkers eruit en steek ze een voor een terug. Helpt dat niet, bel dan een erkende elektricien.
Waar zit de hoofdschakelaar in de meterkast?
Vaak bovenaan of naast de groepenkast. Het is meestal een zwarte of grijze schakelaar met een duidelijke aan/uit-stand. Hij hoort bij je eigen installatie, en met de hoofdschakelaar zet je in één keer de hele installatie uit. Heeft je meterkast er geen, laat er dan een plaatsen door een erkend installateur: hij is verplicht, en de netbeheerder werkt niet in een meterkast zonder de juiste hoofdschakelaar.
Mag een waterontharder in de meterkast?
Dat hangt af van je netbeheerder. Liander staat het toe, maar niet bovenin de meterkast vanwege het lekgevaar, en alleen als de installateur goed bij de groepenkast en de meters kan. Bij Enexis mag een waterontharder niet in de meterkast, vanwege het risico op lekken.
Hoeveel groepen mag je in een groepenkast hebben?
Hoeveel groepen er in totaal in passen, hangt af van de kast. Onder de huidige norm mogen er maximaal vier groepen op één aardlekschakelaar; NEN 1010:2020, die naar verwachting eind 2026 wordt aangewezen, noemt dat maximum niet meer. Groepen bijplaatsen is werk voor een elektricien.
Hoe zie je of je meterkast 1-fase of 3-fase is?
Kijk op de elektriciteitsmeter: bij 1 fase staat er bijvoorbeeld 230 volt, bij 3 fasen 3×230 volt. Bij een 3-fase aansluiting hoort een vierpolige hoofdschakelaar, bij 1 fase een tweepolige.
Wat kost een nieuwe meterkast?
Meestal bedoel je dan een nieuwe groepenkast, want de meters en de aansluitkast zijn van de netbeheerder. Gepubliceerde prijzen beginnen in oktober 2026 rond € 350 inclusief montage en btw voor een kleine 1-fase kast en lopen tot boven € 1.000 voor een 3-fase kast met veel groepen; de bronnen staan bij groepenkast vervangen. De stroomaansluiting naar een nieuwe meterkast verplaatsen kost bij Liander in 2026 € 1.620,24 inclusief btw; met gas komt daar € 1.838,50 bij.
Wie bel je bij een storing in de meterkast?
Het Nationaal Storingsnummer 0800-9009, gratis en dag en nacht bereikbaar, bel je als je gas ruikt, de hele straat zonder stroom zit, je een brandlucht in de meterkast ruikt, een zegel verbroken is of je hoofdzekering stuk is en het een smeltzekering is. Bij gaslucht zet je eerst ramen en deuren open en draai je de hoofdgaskraan dicht. Een hoofdautomaat mag je zelf weer inschakelen zodra de overbelasting is opgelost. Zit het probleem achter de meter en los je het niet op met de schakelaars, dan bel je een erkende elektricien.