De groepenkast is het deel van je meterkast waar de stroom over het huis wordt verdeeld. In een moderne kast zitten een hoofdschakelaar, aardlekschakelaars en per groep een automaat; oudere kasten hebben soms nog stoppen en vaak geen hoofdschakelaar of aardlekschakelaar. De kast is van jou: de aansluiting en de meter horen bij de netbeheerder. Wil je weten of je kast nog voldoet, of welke je nodig hebt als er een laadpaal, warmtepomp of inductiekookplaat bij komt, dan draait het om drie vragen. Heb je 1 of 3 fasen, hoeveel groepen heb je nodig, en hoeveel aardlekschakelaars horen daarbij?
Wat zit er in een groepenkast?
Een complete kast bestaat uit een behuizing met een hoofdschakelaar, aardlekschakelaars en een installatieautomaat per groep. Een 1-fase kast van Hager met vier groepen heeft bijvoorbeeld een hoofdschakelaar en twee aardlekschakelaars van 40 ampère en 30 milliampère. Dit zijn de onderdelen die je tegenkomt:
| Onderdeel | Wat het doet | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Hoofdschakelaar | Zet de hele installatie in één keer uit | Meestal zwart of grijs, met een duidelijke aan/uit-stand; met zonnepanelen of een thuisbatterij zijn er meer stroombronnen en is alles spanningsloos maken lastiger |
| Aardlekschakelaar | Schakelt uit bij lekstroom en beschermt je als je iets aanraakt dat onder spanning staat | Heeft een testknop |
| Installatieautomaat | Beschermt de bedrading van één groep tegen te hoge stroom door overbelasting of kortsluiting | Eén per groep, 1 module breed |
| Aardlekautomaat | Aardlekschakelaar en installatieautomaat in één | Valt er één uit, dan blijven de andere groepen aan; Hager noemt hem HACO |
| Stoppen | Smeltzekeringen: bij te veel stroom smelt een draadje door, en daarna is de stop op | Zitten in oudere kasten; in modernere huizen vervangen door automaten |
| Kamrail | Doorverbindingsrail tussen de componenten | Moet aanraakveilig zijn |
| Groepenkaart | Overzicht van welke ruimtes op welke groep zitten, ingevuld door de installateur | Handig bij een storing |
Daarnaast kan er van alles bij, zoals een contactdoos voor je modem, een overspanningsbeveiliging en gele stickers bij de groep voor ventilatie of zonnepanelen. Een directe groep zit niet achter een aardlekschakelaar, en daarop hoort geen stopcontact. Zitten de wasmachine en de droger toch op één groep, dan is er vaak een keuzeschakelaar ingebouwd die voorkomt dat ze tegelijk aan kunnen.
Hoe werkt een groepenkast?
De stroom komt binnen via de aansluitkast met de hoofdzekering van de netbeheerder en gaat door de meter. Daarna begint je eigen installatie: de hoofdschakelaar en de groepenkast, die de stroom verdeelt over de groepen. Elke groep heeft een eigen beveiliging, een installatieautomaat of een aardlekautomaat, en een groep met een gewone automaat zit meestal achter een aardlekschakelaar.
Welke schakelaar uitvalt, vertelt je wat er mis is. Bij overbelasting staan er te veel apparaten tegelijk aan op één groep, bij kortsluiting raken draden elkaar. In beide gevallen schakelt de automaat van die groep uit, zodat de draden niet te warm worden. Lekt er ergens stroom weg, bijvoorbeeld via een kapot apparaat, dan schakelt de aardlekschakelaar uit en vallen alle groepen erachter tegelijk weg. Met een aardlekautomaat valt alleen de groep met de fout uit. Wat je dan doet, staat bij aardlekschakelaar valt uit en kortsluiting in huis.
1-fase of 3-fase groepenkast
Welke kast je hebt, volgt uit je aansluiting. Staat er op de elektriciteitsmeter 220/230V, dan heb je 1 fase. Staat er 3×220/230V of 380/400V, dan heb je 3 fasen en komen er onder de groepenkast vier draden uit: drie fasedraden en de nuldraad. Bij 1 fase hoort een 2-polige hoofdschakelaar, bij 3 fasen een 4-polige.
Bij Liander is 3x25A de standaard huisaansluiting, goed voor 17 kilowatt: genoeg om elektrisch te koken, een laadpaal te plaatsen en een warmtepomp te installeren. Een 1x40A-aansluiting levert 9 kilowatt. Ga je van 1 naar 3 fasen, dan moet de groepenkast mee. De groepen en aardlekschakelaars worden dan evenredig over de drie fasen verdeeld, en dat moet klaar zijn voordat de netbeheerder de aansluiting verzwaart. Hoe dat gaat en wat het kost, lees je bij 3-fase aansluiting.
Hoeveel groepen en aardlekschakelaars?
Hoeveel groepen er in een kast passen, hangt af van de kast zelf. De regels gaan over iets anders: hoeveel groepen er achter één aardlekschakelaar mogen. Volgens NEN 1010:2015, de versie die het Bbl aanwijst voor nieuwbouw en het volledig vernieuwen van een installatie, mogen dat er ten hoogste vier zijn op een aardlekschakelaar van 30 milliampère, en hoort een woning er ten minste twee te hebben, tenzij de verlichting op een andere manier gewaarborgd is. Tot acht groepen heb je dus twee aardlekschakelaars nodig, van negen tot twaalf groepen drie. Zo zijn ook de standaardkasten van Hager opgebouwd.
De nieuwere versie, NEN 1010:2020, laat die grens van vier los en kijkt in plaats daarvan naar de lekstroom die elke aardlekschakelaar bij normaal gebruik te verwerken krijgt. Een installateur mag die versie al toepassen, maar wettelijk is ze nog niet aangewezen. Welke versie voor jouw huis telt, ook bij een bestaande installatie, lees je bij welke NEN 1010 geldt. Krijgt elke groep een eigen aardlekautomaat, dan speelt het aantal per aardlekschakelaar geen rol: dan is elke groep apart beveiligd.
Een minimumaantal groepen schrijft de wet niet voor: er gelden geen eisen aan de omvang van de installatie. Wel adviseert EnergieVeilig, het voorlichtingsinitiatief van de netbeheerders, niet meer dan 3.600 watt per groep aan te sluiten en zware apparaten een eigen groep te geven: de wasmachine, de wasdroger en in de keuken de inductiekookplaat, vaatwasser, oven en magnetron. Hoeveel watt er op een groep past, lees je bij hoeveel watt per groep.
Welke groepenkast heb je nodig?
Reken vanuit wat er op de kast komt, nu en straks. Tel de groepen voor licht en stopcontacten, tel er een eigen groep bij voor elk zwaar apparaat, en kijk welke grote verbruikers er de komende jaren bij komen. Uit dat aantal volgt het aantal aardlekschakelaars, en uit je aansluiting of het een 1- of 3-fase kast wordt. Hoe zo’n telling uitpakt voor een huis met inductie, een warmtepomp, een laadpaal en zonnepanelen, staat uitgewerkt bij groepenkast samenstellen.
Komen er zonnepanelen, een laadpunt, een warmtepomp of een thuisbatterij bij, dan gaan er hogere stromen door de kast. ABB stelt dat de meeste groepenkasten in woningen interne bedrading van 4 mm² en een aardlekschakelaar van 40 ampère hebben, en dat de warmte dan al snel te hoog wordt als er zonnepanelen bij komen. Het maakt daarom kasten voor zonnepanelen, laadpunten en warmtepompen met zwaardere bedrading en aardlekschakelaars van 63 ampère.
Houd ruimte over: ABB raadt altijd reserveruimte in de kast aan, voor de warmte en voor latere uitbreidingen. Past er later toch niets meer bij, dan kan er een uitbreidingskast naast. Laat de keuze maken door een erkende installateur die eerst de hele installatie in kaart brengt; dat vraagt het NIPV bij elke aanpassing voor een zwaardere belasting. Of je huidige kast het aankan, lees je bij meterkast aanpassen.
Merken en uitvoeringen
Groepenkasten voor woningen komen onder meer van ABB, Attema, Eaton, Hager en Schneider Electric. Ze verschillen onder meer in garantie en in hoe je de kast later uitbreidt:
| Fabrikant | Serie voor woningen | Wat de fabrikant erover zegt |
|---|---|---|
| ABB | Hafonorm, met onder meer Comfort-kasten (een aardlekautomaat per groep) en uitbreidingskasten | Standaardkasten getest conform NEN-EN-IEC 61439-3 met KEMA-KEUR; 10 jaar garantie |
| Attema | Click-mate NXT, in de maten S, M, SM en L | Sinds 1 januari 2026 standaard 15 jaar garantie |
| Eaton | Systeem 55 en Medusa | FLEX-kasten zijn met FLEX-installatieautomaten uit te breiden tot vier groepen per aardlekschakelaar, met behoud van KEMA-KEUR |
| Hager | Vision, en Vega voor luxe woningen | Getest en gecertificeerd door DEKRA |
| Schneider Electric | Advanced groepenkasten met Resi9-componenten | Ontworpen voor woning- en kleine utiliteitsbouw |
Je koopt een kast compleet en voorbedraad, of als lege behuizing waarin de installateur zelf de componenten zet. Bij Hager vallen de uitbreidingssets binnen de certificering van de Vision-kast, en bij Eaton houdt een FLEX-kast zijn KEMA-KEUR als hij volgens de montage-instructies wordt uitgebreid, tot vier groepen per aardlekschakelaar. Let op bij later bijplaatsen: ABB waarschuwt dat de garantie op de kast dan in de meeste gevallen vervalt.
Wat kost een groepenkast?
Een complete groepenkast kost in webwinkels een paar honderd euro, afhankelijk van het aantal groepen en of hij 1- of 3-fase is. Dit vroegen webwinkels in oktober 2026 voor kasten van Hager, zonder montage:
| Uitvoering | Prijs incl. btw | Webwinkel |
|---|---|---|
| Lege kast, 2 rijen (VKG22S) | € 79,23 | Groepenkast Bestellen |
| Lege kast, 3 rijen (VKG23S) | € 156,55 | Elektramat |
| 1-fase, 4 groepen, 2 aardlekschakelaars (VKG22E) | € 304,00 | groepenkastcompleet.nl |
| 1-fase, 8 groepen, 2 aardlekschakelaars (VKG44E) | € 374,00 tot € 389,79 | groepenkastcompleet.nl, 123groepenkast.nl |
| 1-fase, 12 groepen, 3 aardlekschakelaars (VKG444E) | € 522,00 | groepenkastcompleet.nl |
| 3-fase, 8 groepen, 2 aardlekschakelaars (VKG44L) | € 425,00 tot € 510,62 | groepenkastcompleet.nl, 123groepenkast.nl |
| 3-fase, 12 groepen, 3 aardlekschakelaars (VKG444L) | € 533,00 tot € 608,03 | groepenkastcompleet.nl, 123groepenkast.nl |
| Montage door een erkend installateur, kast tot 48 modules | € 320,05 | Groepenkast Bestellen |
Op de site van Hager staan voor dezelfde kasten veel hogere brutoprijzen, zoals € 1.235 exclusief btw voor de VKG44E (oktober 2026). Die betaal je niet zelf: vakmensen krijgen via hun dealer eigen prijzen. Wat de hele klus kost, inclusief arbeid en eventuele nieuwe leidingen, staat bij groepenkast vervangen.
Mag je zelf een groepenkast plaatsen?
Wettelijk mag iedereen installatiewerk doen, zolang het aan de eisen voldoet, waaronder NEN 1010; een erkenning is niet verplicht. Dat het mag, maakt het niet veilig. Enexis waarschuwt dat zelf klussen in de meterkast levensgevaarlijk kan zijn.
Volgens EnergieVeilig ontstaan vrijwel alle elektriciteitsongevallen in de meterkast door klussen die bewoners zelf doen. In 2025 registreerde Krado op basis van mediaberichten 176 ongevallen in de meterkast, de grootste groep van alle elektriciteitsongevallen achter de meter.
Bovendien loop je bij een nieuwe kast tegen de zegels van de netbeheerder aan. Die mag alleen een erkend installateur met zegelrecht verbreken, en Liander rekent extra kosten als dat zonder toestemming gebeurt. Sinds 1 mei 2026 is zegelrecht landelijk geregeld; welke bedrijven het hebben, zie je in het register EchteInstallateur.nl. Zelf mag je de automaten in- en uitschakelen, de aardlekschakelaar testen en de hoofdschakelaar gebruiken. Hoe je een goede elektricien vindt, lees je bij elektricien nodig.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een groepenkast en een meterkast?
De meterkast is de ruimte waarin alle aansluitingen en meters zitten, voor water, gas en elektriciteit. De groepenkast hangt daarin en verdeelt de stroom over de groepen in huis. De aansluiting en de meter zijn van de netbeheerder, de groepenkast is van jou.
Wat is een groep in de meterkast?
Een groep is één stroomkring vanuit de groepenkast, met een eigen automaat. Daarop zitten bijvoorbeeld de stopcontacten en lampen van een paar ruimtes, of één zwaar apparaat zoals de wasmachine. Valt een groep uit, dan heeft alleen dat deel van het huis geen stroom.
Kun je een groepenkast uitbreiden?
Vaak wel. Een groep later bijplaatsen kan, mits er ruimte is en de interne bedrading de hogere stromen aankan, bijvoorbeeld als er zonnepanelen, een laadpunt of een warmtepomp bij komen. Wanneer uitbreiden volstaat en wanneer een nieuwe kast nodig is, lees je bij groepenkast vervangen.
Hoe lang gaat een groepenkast mee?
Gerust 30 tot 40 jaar, schat fabrikant Schneider Electric. Is je kast ouder dan 40 jaar, dan raadt Schneider een inspectie aan, ook als er geen problemen zijn. Liander adviseert de meterkast regelmatig te laten nakijken door een erkend installateur.
Wat is een lege groepenkast?
Een behuizing met rails, zonder hoofdschakelaar, aardlekschakelaars of automaten, waarin de installateur de onderdelen naar keuze plaatst. Eaton levert zulke lege kasten voor maatwerk. Een lege Hager-kast met twee rijen kost in oktober 2026 bij webwinkel Groepenkast Bestellen € 79,23 inclusief btw.
Wat staat er op de groepenkaart?
Welke ruimtes op welke groep zitten, ingevuld door de installateur. Ontbreekt de kaart, dan kun je de groepen een voor een uit- en weer inschakelen om te zien wat erachter zit, en per groep noteren welke apparaten erop zijn aangesloten.