Krachtstroom is stroom van 400 volt: de spanning tussen twee fasen van een 3-fase aansluiting. Een gewoon stopcontact krijgt 230 volt, het verschil tussen één fase en de nul. In een woonhuis is krachtstroom bijna nooit nodig, omdat huishoudelijke apparatuur er vaak ongeschikt voor is.
Toch valt het woord vaak, bij een inductiekookplaat, een laadpaal of een warmtepomp, en dan bedoelt niet iedereen hetzelfde. Soms gaat het om een apparaat op 400 volt, soms gewoon om een 3-fase aansluiting en soms om het ronde stopcontact voor de kookplaat. Wie weet welke van de drie er bedoeld wordt, kan beter inschatten of de klus echt nodig is.
Wat is krachtstroom?
Bij een 3-fase aansluiting komen drie fasedraden van elk 230 volt en een nuldraad je meterkast binnen. De spanning op je gewone stopcontacten is het verschil tussen één fasedraad en de nuldraad: 230 volt. Tussen twee fasen staat 400 volt. Dat is krachtstroom, ook wel draaistroom genoemd: stroom voor apparaten die veel elektriciteit verbruiken en meer spanning vragen dan de standaard 230 volt.
Het woord wordt ook losser gebruikt. Adviseert een installateur of leverancier om krachtstroom aan te leggen, dan wordt vaak gewoon een 3-fase aansluiting bedoeld. Zo’n 3-fase aansluiting wordt ook weleens krachtstroom of draaistroom genoemd. Het ronde stopcontact met vijf contacten voor de kookplaat heet ook wel een krachtstroomstopcontact. Wie zegt dat je krachtstroom nodig hebt, bedoelt dus niet altijd hetzelfde.
Krachtstroom of 3-fase aansluiting?
Een 3-fase aansluiting is de aansluiting van de netbeheerder: drie fasen en een nul tot in je meterkast. Krachtstroom is wat je daarachter aanlegt, zodat een apparaat de fasen samen gebruikt. Zonder 3-fase aansluiting gaat het niet: een installateur moet de krachtstroomaansluiting aanleggen, en daarvoor heeft het pand een 3-fase aansluiting nodig.
Of je 3 fasen hebt, zie je op de meter: daar staat dan 3×220/230V of 380/400V. Heb je 1 fase, dan vraag je bij de netbeheerder geen krachtstroom aan maar een 3-fase aansluiting, en daarna legt de installateur de groep aan. Hoe die aanvraag gaat, wat hij kost en hoe lang je wacht, lees je bij 3-fase aansluiting.
Krachtstroomstekker en -stopcontact herkennen
In huis kom je vooral twee soorten tegen. In de keuken is dat de perilex, het ronde stopcontact voor de kookplaat. Perilex is de handelsnaam van een driefasen-stekkersysteem dat in Nederland standaard is in particuliere huishoudens. De stekker heeft drie fasecontacten, een nul en een aarde en is gemaakt voor 16 ampère en 400 volt. Wat er in de meterkast achter een perilex zit, verschilt per keuken; dat lees je bij perilex stopcontact.
In een garage, schuur of werkplaats zie je eerder een CEE-contactdoos. Die stekkers worden vooral in de industrie gebruikt, en de kleur vertelt je de spanning: rood staat voor 400 volt, blauw voor 200 tot 250 volt. Een rode CEE-stekker met vijf polen heeft drie fasen, een nul en een aarde. De blauwe CEE-stekker die je van de camping kent, is geen krachtstroom: die heeft drie polen en werkt op 230 volt.
| Stekker | Spanning | Kenmerken |
|---|---|---|
| Perilex (keuken) | 400 volt | 5 contacten: 3 fasen, nul en aarde; 16 ampère, ook als uitvoering van 25 ampère |
| CEE rood, 16 ampère | 400 volt | 5 polen: 3 fasen, nul en aarde |
| CEE rood, 32 ampère | 400 volt | 5 polen: 3 fasen, nul en aarde |
| CEE blauw, 16 ampère | 230 volt | 3 polen: fase, nul en aarde; geen krachtstroom |
Voor de beveiliging is de nieuwste versie van de installatienorm strenger. In NEN 1010:2020 moeten ook CEE- en perilexcontactdozen van 25 en 32 ampère voor algemeen gebruik achter een aardlekschakelaar van 30 milliampère; in de versie van 2015, die wettelijk nog geldt, lag die grens op 20 ampère. Wat dat verschil betekent, lees je bij welke NEN 1010 geldt.
Wanneer heb je krachtstroom nodig?
In een gewoon huishouden zelden. Een zwaardere 3-fase aansluiting is over het algemeen alleen nodig voor een warmtepomp in een grotere woning die matig tot slecht is geïsoleerd, of voor een sauna of verwarmd zwembad. Krachtstroom zelf komt in huis vooral in beeld bij een grote inductiekookplaat, een snelle laadpaal en sommige volledig elektrische warmtepompen. Wat jouw apparaat vraagt, staat in de installatiehandleiding.
Inductiekookplaat
Een kookplaat tot ongeveer 7,4 kilowatt kan op een kookgroep van twee groepen met een perilexstopcontact. Vanaf 7,6 kilowatt adviseert de fabrikant meestal een 3-fasen-aansluiting, ook wel krachtgroep of 400 volt-aansluiting genoemd, en bij kookplaten met downdraft-afzuiging vaak ook. Fabrikant Inventum zegt het kort: een 3-fase kookplaat heeft krachtstroom nodig. Een 2-fasen groep is wel goedkoper om aan te leggen dan een 3-fasen-krachtgroep.
Laadpaal
Een laadpaal van 11 kilowatt laadt op drie fasen van 16 ampère. Op een 3x25A-aansluiting past een laadpaal tot 11 kilowatt. Je auto moet dat wel ondersteunen: sommige auto’s laden aan zo’n paal met maximaal een derde van het vermogen. Op een gewone 1-fase aansluiting, meestal 1x25A, kun je maximaal een laadpaal van 3,7 kilowatt installeren.
Warmtepomp
Een hybride warmtepomp kan zonder problemen op een 1-fase aansluiting. Bij volledig elektrische warmtepompen verschilt het per model. Van de aroTHERM plus van Vaillant werken de drie kleinste uitvoeringen op 230 volt en de VWL 105 en VWL 125 op 400 volt.
Krachtstroom laten aanleggen
Krachtstroom aanleggen is werk voor een installateur. In de meterkast komt een eigen groep voor het apparaat, met een kabel naar de plek waar het komt. Voor een kookplaat betekent dat een aparte stroomdraad van de meterkast naar de kookplaat en een speciaal stopcontact voor de perilexstekker, en de kookplaat neemt meestal twee groepen in de meterkast in beslag, bij een hele grote kookplaat soms drie.
Heb je nog 1 fase, dan gaat eerst de aansluiting om, met onder meer een 4-polige hoofdschakelaar in de groepenkast. Is er in de kast geen ruimte meer voor een extra groep, dan kan vervangen nodig zijn. Of je kast het aankan, lees je bij meterkast aanpassen.
Mag je krachtstroom zelf aanleggen?
Installateur is een vrij beroep: iedereen mag installatiewerk doen, zolang het aan de wettelijke eisen voldoet, waaronder NEN 1010. Over werk in de meterkast zijn de netbeheerders wel duidelijk: Liander vraagt het alleen door een erkend installateur te laten doen, en de zegels op de aansluiting en de meter mag alleen een installateur met zegelrecht verbreken.
Ook fabrikanten stellen eisen. In het installatievoorschrift van vier inductiekookplaten van Pelgrim staat dat het toestel alleen door een erkend installateur mag worden aangesloten, en in de gebruiksaanwijzing van de Inventum IKI6035 staat dat schade door verkeerd aansluiten niet onder de garantie valt. Bedrijven met een erkenning voor zegelrecht staan in het register EchteInstallateur.nl. Hoe je een goede installateur kiest, lees je bij elektricien nodig.
Wat kost krachtstroom aanleggen?
Wat je betaalt, hangt af van wat er al ligt. Heb je 3 fasen en ruimte in de groepenkast, dan gaat het om een extra groep met een kabel en een contactdoos. Moet de groepenkast worden vervangen of de aansluiting worden verzwaard, dan komt dat erbij. Offerteplatform Homedeal noemt deze gemiddelde prijzen voor 2026:
| Klus | Gemiddeld, incl. btw | Wat erbij hoort |
|---|---|---|
| Extra 3-fase groep, bijvoorbeeld voor een laadpaal of warmtepomp | € 350 tot € 500 | inclusief materiaal en montage |
| Kookgroep: twee gekoppelde groepen voor inductie | € 400 tot € 600 | inclusief materiaal en montage |
| Elektra in de keuken, inclusief krachtstroom | € 840 | verlichting en zware apparatuur op krachtstroom, zonder aanpassingen aan de meterkast |
| 3-fase groepenkast vervangen, 4 groepen | € 535 tot € 650 | inclusief materiaal en montage |
| 3-fase groepenkast vervangen, 8 tot 10 groepen | € 750 tot € 1.000 | inclusief materiaal en montage |
Ga je van 1 fase naar 3x25A, dan betaal je de netbeheerder in 2026 eenmalig € 275,15 bij Enexis, € 368,77 bij Liander of € 495,59 bij Stedin, inclusief btw, als de aansluitkabel niet vervangen hoeft te worden. Bij Stedin komt het bedrag uit de rekenmodule. Wat een elektricien per uur rekent, lees je bij kosten elektricien per uur.
Is krachtstroom duurder dan gewone stroom?
Voor de stroom zelf niet. Energieleverancier Essent schrijft dat de kosten van de geleverde stroom bij krachtstroom hetzelfde blijven; een apparaat op krachtstroom verbruikt wel vaak meer. De prijs per kilowattuur bestaat uit drie delen: levering, energiebelasting en btw.
Ook je vaste netwerkkosten veranderen niet zolang je aansluiting niet zwaarder wordt dan 3x25A. Bij Liander vallen 1x25A, 1x35A en 1x40A in dezelfde tariefgroep als 3x25A, en een kleinere aansluiting dan 3x25A kost hetzelfde. Vanaf 3x35A worden de netwerkkosten veel hoger: bij Liander € 1.936,15 per jaar in plaats van € 478,04, inclusief btw (2026).
Dat kan veranderen. Nu hangt wat je voor je aansluiting betaalt niet af van je verbruik. In een ontwerpbesluit van 8 oktober 2026 stelt de ACM voor dat vanaf 1 januari 2029 gemiddeld een derde van het transporttarief een vast bedrag blijft en de rest afhangt van het verbruik en het tijdstip.
Veelgestelde vragen
Is krachtstroom 380 of 400 volt?
Tussen twee fasen staat 400 volt. Op de meter van een 3-fase aansluiting zie je soms nog 380/400V of 3×220/230V staan, en fabrikanten noemen vaak een bereik, zoals 380-415V in het installatievoorschrift van een Pelgrim-kookplaat. Tussen een fase en de nul staat 230 volt.
Is 3x25A krachtstroom?
3x25A is de standaard 3-fase huisaansluiting. Tussen de fasen staat 400 volt, dus je kunt er krachtstroom mee gebruiken, en een installateur die krachtstroom adviseert, bedoelt vaak zo’n aansluiting. De krachtstroomgroep en het stopcontact legt een installateur daarachter aan.
Heb ik krachtstroom in huis?
Kijk eerst op de meter: zonder 3 fasen geen krachtstroom. Zie je in de garage of schuur een rode CEE-contactdoos, dan is daar krachtstroom aangelegd. Een perilexstopcontact in de keuken zegt minder: daarachter zit vaak een kookgroep van twee groepen, en pas bij grote kookplaten meestal drie fasen. Hoe je dat ziet, lees je bij perilex stopcontact.
Heb je voor inductie krachtstroom nodig?
Meestal niet. Een kookplaat tot ongeveer 7,4 kilowatt kan op een kookgroep van twee groepen met een perilexstopcontact, en Milieu Centraal noemt die geschikt bij een 1x35A- of 1x40A-aansluiting. Vanaf 7,6 kilowatt, en vaak ook bij kookplaten met downdraft-afzuiging, adviseert de fabrikant meestal een 3-fasen-krachtgroep.
Hoe krijg je krachtstroom in huis?
Eerst heb je een 3-fase aansluiting nodig; heb je die niet, dan laat je de groepenkast geschikt maken en vraag je de verzwaring aan via mijnaansluiting.nl. Daarna legt een installateur een aparte groep met kabel en contactdoos aan, bijvoorbeeld een perilex voor de kookplaat of een CEE-contactdoos in de garage.